Zęby nadliczbowe i nieprawidłowe wyrzynanie – co warto wiedzieć?

Problemy z wyrzynaniem zębów

Okres wyrzynania zębów u dzieci bywa burzliwy. Zęby mleczne pojawiają się od około 6 miesiąca życia. Ten proces trwa do 3 roku życia dziecka. Pełne uzębienie mleczne liczy 20 zębów. Diastema między jedynkami jest normalna. Przerwy między mleczakami także są typowe. Brak przerw w uzębieniu mlecznym wymaga porady ortodonty. Ok. 6-7 roku życia zaczyna się wymiana zębów. Uzębienie mleczne zastępowane jest przez stałe. Nieprawidłowe wyrzynanie zębów stałych zdarza się często. Może prowadzić do problemów ze zgryzem. Wpływa także na żucie i wymowę. Wczesna diagnoza jest kluczowa. Pomaga uniknąć poważnych kłopotów.

Wyrzynanie zębów mlecznych

Wszystkie zęby mleczne wyrzynają się wcześnie. Dzieje się to od około 6 miesiąca do 3 roku życia. Pełne uzębienie mleczne składa się z 20 zębów. Zęby górne powinny nachodzić na dolne. Pokrywają je w około 1/3 ich wysokości. Diastema między jedynkami jest naturalna. Przerwy między mleczakami również są normalne. Świadczą o prawidłowym rozwoju szczęk. Przygotowują miejsce dla większych zębów stałych. Brak takich przerw powinien skłonić do wizyty u ortodonty.

Wyrzynanie zębów stałych

Wymiana uzębienia mlecznego na stałe zaczyna się ok. 6-7 roku życia. Proces wyrzynania zębów stałych to naturalny etap. Pierwsze zęby stałe pojawiają się około 4-5 roku życia. Są to zazwyczaj dolne jedynki. Cały proces trwa do około 30 roku życia. Wtedy wyrzynają się zęby mądrości. Częstym zjawiskiem jest podwójny rząd zębów. Nazywane jest to zębami rekina. Wiek 6-7 lat to dobry czas na pierwszą wizytę ortodontyczną.

Kalendarz wyrzynania zębów stałych u dzieci

Zęby stałe wyrzynają się według określonego harmonogramu. W wieku 4-5 lat pojawia się dolna jedynka. Górne jedynki wyrzynają się około 6 lat. Dolne i górne siekacze pojawiają się ok. 7-8 lat. Przedtrzonowce wyrzynają się ok. 9-12 lat. Kły pojawiają się ok. 11-12 lat. Trzonowce wyrzynają się w dwóch etapach. Pierwsze ok. 6-7 lat, drugie 12-14 lat. Zęby mądrości pojawiają się między 17 a 30 rokiem życia.

Ząb	Wiek wyrzynania
Dolna jedynka	4-5 lat
Górne jedynki	Ok. 6 lat
Dolne i górne siekacze	Ok. 7-8 lat
Przedtrzonowce	Ok. 9-12 lat
Kły	Ok. 11-12 lat
Trzonowce (pierwsze)	Ok. 6-7 lat
Trzonowce (drugie)	Ok. 12-14 lat
Zęby mądrości	17-30 lat

Zęby nadliczbowe – hiperdoncja

Hiperdoncja to zbyt duża liczba zębów w jamie ustnej. Norma to 20 zębów mlecznych u dzieci. U dorosłych powinno być 32 zęby stałe. Hiperdoncja to wada rozwojowa. Polega na wzroście dodatkowych zębów. Może dotyczyć zębów mlecznych i stałych. Hiperdoncja to druga pod względem częstotliwości wada zębowa. Dodatkowe zęby często wykrywane są przypadkowo. Diagnozuje się ją u 1,3% populacji. U dorosłych występuje u 2-3% osób. U dzieci zęby mleczne nadliczbowe pojawiają się rzadziej. Występują u 0,3-1,8% dzieci. Hiperdoncja dotyczy mężczyzn dwukrotnie częściej. Może występować w szczęce dziewięciokrotnie częściej niż w żuchwie. W około 80% przypadków jest to jeden ząb nadliczbowy. 10-20% przypadków to dwa zęby nadliczbowe.

Przyczyny hiperdoncji

Przyczyny hiperdoncji są różnorodne. Należą do nich nadmierna aktywność listewki zębowej. Choroby genetyczne także mogą być przyczyną. Hiperdoncja może być objawem wielu chorób genetycznych. Są to na przykład: dysplazja obojczykowo-czaszkowa, zespół Downa, zespół Crouzona, zespół Gardnera, zespół Ehlersa-Danlosa czy zespół Leoparda. Rozszczep wargi lub podniebienia również sprzyja hiperdoncji. Wady rozwojowe mogą być dziedziczne. Niedobór witaminy D także wpływa na rozwój zębów. Zaburzenia endokrynologiczne także są czynnikiem ryzyka.

Rodzaje hiperdoncji

W przypadku hiperdoncji wyróżniamy różne typy. Jest hiperdoncja prawdziwa (rzeczywista). Występuje też hiperdoncja rzekoma (pozorna). Czasem mówi się o trzecim ząbkowaniu. Hiperdoncja może być prosta. Może być również mnoga. Zęby nadliczbowe mogą mieć różny kształt. Mogą przypominać zęby typowe. Mogą też mieć nietypową budowę.

Mesiodens – ząb nadliczbowy

Mesiodens to specyficzny ząb nadliczbowy. Wyrasta zazwyczaj między górnymi jedynkami. Jego występowanie jest dziedziczne. Mesiodens może powodować różne problemy. Należą do nich stłoczenie zębów. Może opóźniać wyrzynanie zębów stałych. Często powoduje diastemę. Może też prowadzić do przemieszczenia zębów. Mleczaki u dzieci często pojawiają się w nieprawidłowym rozmieszczeniu. W przypadku mesiodensu konieczna jest jego ekstrakcja.

Objawy hiperdoncji

Objawem hiperdoncji jest większa liczba zębów. Może to być widoczne gołym okiem. Innym objawem jest przetrwanie zębów mlecznych. Zostają one w jamie ustnej nietypowo długo. Hiperdoncja może powodować zatrzymanie wyrzynania zębów stałych. Może również prowadzić do stłoczeń. Zęby mogą wyrzynać się w nieprawidłowych miejscach. Mogą pojawiać się na dziąśle lub podniebieniu. Nieleczony dodatkowy ząb może prowadzić do powikłań. Należą do nich infekcje. Mogą uszkadzać inne zęby. Powodują trudności w utrzymaniu higieny.

Nieprawidłowe wyrzynanie zębów stałych

Nieprawidłowe wyrzynanie zębów stałych jest częste. Może objawiać się na różne sposoby. Jednym z nich jest zatrzymanie zęba. Ząb jest w pełni wykształcony, ale nie wyrznął się. Zatrzymanie zęba to jedna z najczęstszych nieprawidłowości. Ósemka zatrzymana zdarza się u 50% pacjentów. Inne zęby też mogą ulec zatrzymaniu. Przyczyną może być brak miejsca w łuku. Może być spowodowane stłoczeniem zębów. Nieprawidłowe wyrzynanie to także wzrost zębów w złych kierunkach. Zęby mogą wyrzynać się poza łukiem zębowym. Zęby nadliczbowe to kolejna przyczyna nieprawidłowości. Brak zawiązków zębów stałych to inny problem.

Zęby rekina – co zrobić, gdy ząb rośnie na dziąśle?

Zęby rekina to potoczne określenie. Oznacza podwójny szereg zębów. Ząb stały wyrzyna się za mlecznym. Mleczak jeszcze nie wypadł. Zęby rekina są częstą przyczyną wizyt u dentysty. Leczenie jest zazwyczaj proste. Polega na usunięciu zęba mlecznego. Współczesna stomatologia zapewnia atraumatyczne zabiegi. Można stosować znieczulenie miejscowe. Dostępne jest też leczenie w podtlenku azotu. Motywacja dziecka do samodzielnego wyrwania może pomóc. Spożywanie twardych pokarmów też może przyspieszyć proces. Dodatkowa stymulacja językiem lub palcami także pomaga.

Nadziąślak – narośl na dziąśle

Nadziąślak to zmiany w jamie ustnej. Występują jako narośle na dziąsłach. Nadziąślaki to jedne z najczęstszych zmian. Mogą przyjmować różny wygląd. Bywają sinawkimi, bladoróżowymi lub żywoczerwonymi guzkami. Nadziąślak zapalny jest dobrze ograniczony. Zazwyczaj osadzony jest na szypule. Obwodowy ziarniniak olbrzymiokomórkowy jest groźniejszą postacią. Narośl na dziąśle u dziecka budzi niepokój. Często jednak jest łatwa do usunięcia.

Przyczyny nadziąślaków

Przyczyną nadziąślaków są zmiany hormonalne. Przewlekłe drażnienie dziąseł także je wywołuje. Nadziąślaki mogą występować u dzieci. Pojawiają się także u kobiet w ciąży. Najczęściej występują między 40. a 60. rokiem życia. Mogą pojawić się w każdej grupie wiekowej. Występują dwukrotnie częściej u płci żeńskiej. Narośl na dziąśle u dziecka może być wrodzona. U kobiet w ciąży bywa nazywany guzem ciążowym.

Leczenie nadziąślaków

Leczenie nadziąślaka polega na jego usunięciu. Można stosować metody chirurgiczne. Dostępna jest laseroterapia. Stosuje się także krioterapię. Po usunięciu narośli wykonuje się badanie histopatologiczne. Potwierdza ono wstępne rozpoznanie.
Warto sprawdzić, czy białe zabarwienie dziąseł nie wynika z obecności pleśniawek.

Diagnostyka problemów z zębami

Wczesna diagnoza jest bardzo ważna. Pozwala skrócić czas leczenia. Regularne wizyty u stomatologa są kluczowe. Pedodonta monitoruje proces wyrzynania zębów u dzieci. Stosuje się różne technologie diagnostyczne. Pantomogram to przeglądowe zdjęcie RTG zębów. Jest często wykorzystywany. Zdjęcia rentgenowskie, takie jak cefalometryczne, są pomocne. Tomografia komputerowa (CBCT) daje szczegółowy obraz. Jest używana w bardziej skomplikowanych przypadkach.

W Wylecz.to opieramy się na EBM (Evidence Based Medicine) – medycynie opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.

Leczenie nieprawidłowości

Leczenie zależy od rodzaju problemu. W przypadku zębów nadliczbowych często konieczna jest ekstrakcja. Dentysta wykona zdjęcie RTG. Przygotuje pacjenta do zabiegu. Usunięcie całości nadprogramowego zęba jest ważne. Zęby zatrzymane można wprowadzić do łuku zębowego. Wymaga to zabiegów chirurgicznych. Łączy się je z leczeniem ortodontycznym. Aparat ortodontyczny jest często stosowany. Pomaga ustawić zęby we właściwej pozycji. Ortodonta może zalecić usunięcie zębów stałych. Dzieje się to w celu zrobienia miejsca w łuku.
Każdy przypadek hiperdoncji wymaga dogłębnej analizy.

Usuwanie zębów mlecznych u dziecka

Zęby mleczne wypadają same. Zastępują je zęby stałe. Zęby mleczne są potrzebne do prawidłowej diety. Wspierają rozwój kości szczęki. Wczesna utrata mleczaków negatywnie wpływa na zgryz. Procedura usuwania zębów mlecznych ma swoje subtelności. Rodzice powinni dbać o mleczaki. Ważna jest właściwa higiena jamy ustnej. Konieczne są regularne wizyty u stomatologa.

Konwencjonalna mądrość, że nie ma nic złego we wczesnej utracie zęba mlecznego, jest zasadniczo błędna.

Kiedy należy usunąć ząb mleczny?

Są wskazania do ekstrakcji zęba mlecznego. Należy do nich zaniedbana próchnica. Złożone formy chorób tkanek zębowych. Obecność przetok w tkankach dziąseł. Późna resorpcja korzenia zęba. Luźny ząb mleczny, który powoduje dyskomfort.
Zaleca się indywidualną ocenę przez lekarza dentystę. Oceni, czy przedwczesna ekstrakcja jest wskazana.

Przeciwwskazania do ekstrakcji zęba mlecznego

Ekstrakcja zęba mlecznego ma też przeciwwskazania. Są to choroby zakaźne u dzieci. Ostre choroby zapalne jamy ustnej. Choroby powodujące zaburzenia krzepnięcia krwi. Obecność krwiaków w obszarze usunięcia. Ciężkie schorzenia związane z innymi chorobami.
Należy zawsze poinformować dentystę o stanie zdrowia dziecka.

Higiena jamy ustnej i profilaktyka

Prawidłowa higiena jamy ustnej jest bardzo ważna. Należy dbać o zęby mleczne tak samo jak o stałe. Rodzice powinni szczotkować zęby dziecka do 8 roku życia. Warto stosować płyny do płukania jamy ustnej. Powinny być dedykowane najmłodszym. Dieta powinna być zdrowa. Uboga w cukry proste i kwaśne napoje. Bogata w wapń, fluor, białko i fosfor. Eliminowanie szkodliwych nawyków jest ważne. Należą do nich ssanie kciuka czy obgryzanie paznokci. Częste kontrole stomatologiczne u dzieci są kluczowe. Pozwalają na wczesne zdiagnozowanie problemów.

• Regularne wizyty u stomatologa i kontrole uzębienia.
• W przypadku braku przerw w uzębieniu mlecznym należy zasięgnąć porady ortodonty.
• W przypadku zatrzymania kłów warto kontrolować ich rozwój.
• Zaleca się wykonanie zdjęć rtg u dzieci dla wczesnej diagnozy problemów z uzębieniem.
• Jak najszybciej umówić się na konsultację stomatologiczną w przypadku niepokojących zmian.
• Dentysta wykona zdjęcie RTG i przygotuje pacjenta do zabiegu.

Pytania i odpowiedzi